Login

Username:

Password:

Remember me



Lost Password?

Register now!

Online

Wellcome
Guests : 1
Members : 0
Total : 1
54.82.79.***

Вшытки новины > CZYTELNIA > O ŁEMKACH > Polsko !, my Rusini nie Ukraińcy !!!

Polsko !, my Rusini nie Ukraińcy !!!

Published by admin on 29-Sep-2011 23:00 (2956 reads)
RUSINI W POLSCE I NA SŁOWACJI MEANDRY ŚWIADOMOŚCI NARODOWEJ

Czy naród to kategoria anachroniczna? Czy wraz z postępującą polityczno-gospodarczą unifikacją Europy więź narodowa tracić będzie nieuchronnie na znaczeniu? Tego rodzaju pytania - stawiane serio jeszcze parę lat temu - dzisiaj brzmieć muszą naiwnie. Nie tylko z uwagi na żywiołowe odrodzenie się nacjonalizmów - zjawisko, które pociągnęło za sobą tak spektakularne i tragiczne zarazem następstwa na Bałkanach. Do refleksji skłonić nas musi w równym stopniu fenomen szeregu europejskich grup etnicznych - do niedawna uśpionych - które w ostatnim czasie podjęły gorączkowe poszukiwania własnej tożsamości.

Do miana samodzielnej nacji aspiruje między innymi część karpackich Rusinów. Przywódcy tego nurtu głoszą, iż oto w Karpatach narodził się, czy raczej dojrzał wreszcie do istnienia, czwarty - obok Rosjan, Ukraińców i Białorusinów - naród Wschodniej Słowiańszczyzny. Tworzyć go ma kilka grup górali ruskich, zamieszkujących obecnie tereny Polski i wschodniej Słowacji, obwód zakarpacki Ukrainy oraz północne skrawki Węgier i Rumunii. Ważne miejsce w tej koncepcji zajmują też środowiska diaspory - przede wszystkim tzw. Baczwańcy, potomkowie XVIII-wiecznych emigrantów, którzy osiedlili się na obszarze Wojwodiny, a także kilkusettysięczna grupa Amerykanów o karpatoruskim rodowodzie. Co ciekawe, poza postulowanym zasięgiem narodu rusińskiego pozostają, bardzo bliscy mającym konstytuować nową nację grupom, górale wschodniogalicyjscy - Bojkowie i Hucułowie. Choć pod względem etnograficznym niewiele dzieli ich od pobratymców z południa, Galicjanie zaakceptowali już, jak się zdaje, definitywnie tożsamość ukraińską i idea karpatoruska nie może liczyć wśród nich na szersze poparcie. Nowy program narodowy nie spotkał się zresztą również z jednoznaczną reakcją tych, do których był adresowany w pierwszym rzędzie. Poważna grupa świadomych narodowo Rusinów z Zakarpacia, Polski, Słowacji opowiada się dziś bezwarunkowo za swą przynależnością do wspólnoty ukraińskiej, traktując koncepcję karpatoruską jako przejaw niezdrowego i najpewniej sztucznie zaszczepionego separatyzmu. Przedstawiciele rywalizujących ze sobą obecnie orientacji narodowych z upodobaniem odwołują się do argumentów z zakresu najdawniejszej historii, dowodząc istnienia bądź przecząc genetycznym związkom ruskiej góralszczyzny z Rusią Kijowską. Faktycznie geneza osadnictwa ruskiego w Karpatach i sprawa substratów, które złożyły się na karpatoruski etnos, pozostaje do dzisiaj problemem przekonywująco nie rozstrzygniętym przez naukę. Nie wdając się w referowanie - arcyciekawej skądinąd dyskusji - podkreślmy jedynie, iż obecność Rusinów w ich dzisiejszych siedzibach potwierdzają dopiero źródła późnośredniowieczne. Pod względem <www.olszowka.most.org.pl/>etnograficznym, większość ruskich górali, zamieszkujących obecnie Polskę i wschodnią Słowację, należy do grupy łemkowskiej, przy czym - przezwiskowa początkowo - nazwa "Łemko" przyjęła się jako samookreślenie etniczne jedynie po północnej stronie granicy. Na południu w powszechnym użyciu pozostaje tradycyjna nazwa "Rusin" bądź "Rusnak", którą dawniej posługiwali się również polscy Łemkowie. Aż do końca I wojny światowej Karpaty nie stanowiły istotnej bariery kulturowej. Rusinów, osiadłych po obu stronach karpackiego wododziału, łączyły silne związki gospodarcze. Bogate miasta wschodniosłowackie: Koszyce, Bardejów i Preszów były centrami, które przyciągały Łemków z północy znacznie silniej niż bliższe, ale uboższe, ośrodki polskie. To tradycyjne ciążenie stanie się w pełni zrozumiałe, jeśli zaakceptujemy dość przekonującą hipotezę, iż polska Łemkowszczyzna skolonizowana została przez osadników, wywodzących się właśnie z obecnej Słowacji. Czymkolwiek by ich nie uzasadniać, silna obecność słowackich wpływów w języku, obyczajowości, kulturze materialnej zarówno północnych, jak i południowych Łemków, jest ewidentna. Podatność na nie była niewątpliwie przyczyną systematycznego cofania się ku północy słowacko-ruskiej granicy etnicznej. Podobnego zjawiska nie obserwujemy po drugiej stronie Karpat. Ukształtowana pod koniec średniowiecza rubież polsko-ruska przetrwała w swym zasadniczym zrębie aż do połowy ubiegłego stulecia.

Od swych słowackich i polskich sąsiadów wyróżniali się Rusini - jako wyznawcy prawosławia, a od XVII wieku grekokatolicy - wschodnim obrządkiem kościelnym. To właśnie religia była zawsze głównym spoiwem, łączącym tę peryferyjną grupę z tradycją kulturową Rusi, czynnikiem umożliwiającym karpackim góralom zachowanie odrębnej tożsamości wschodniosłowiańskiej.

Język, a raczej kilka dialektów, którymi posługują się Rusini, większość filologów zalicza do grupy ukraińskiej. Odrębności wynikłe z językowej interferencji na pograniczu etnicznym polsko-słowacko-rusko-węgierskim sprawiły tym niemniej, iż w potocznej świadomości samych zainteresowanych ugruntowało się przeświadczenie o oryginalnym charakterze własnej mowy.

Na całym obszarze Rusi Karpackiej doszło do wydatnego opóźnienia procesów narodotwórczych. Wpłynęły na to: geograficzna izolacja ruskiej góralszczyzny, niedostatek własnej inteligencji, poważne zacofanie cywilizacyjne regionu. Na Zakarpaciu dodatkowym czynnikiem był narastający od początku XIX wieku ucisk madziaryzacyjny. Obawa przed całkowitą asymilacją zmuszała miejscowych działaczy do walki o utrzymanie choćby mgławicowo pojętej ruskości czy po prostu słowiańskości karpackiego ludu, odsuwając pytanie o jego przynależność narodową we współczesnym rozumieniu.

Źródło: http://forum.gazeta.pl/forum/w,49301,123294319,123294319,Polsko_my_Rusini_nie_Ukraincy_.html

Navigate through the articles
Previous article Kilka słów o mniejszości łemkowskiej w Polsce cz.2 wg Ewa 'Markomanka' ŁEMKOWIE - SAMI O SOBIE wydanie II Next article
Rating 0.00/5
Rating: 0.0/5 (0 votes)
Votes are disable!
 
The comments are owned by the author. We aren't responsible for their content.
Author Thread




Oferty pracy z Jooble ; Łemkowskie Archiwum Prasowe Lemko.pl